Asgari ücret nasıl belirlenir? Komisyon ve süreç

Asgari ücret, bir işçiye normal bir çalışma günü karşılığında ödenebilecek en düşük ücrettir. İşveren bundan daha düşük ücret ödeyemez; iş sözleşmesine ya da toplu sözleşmeye aksine hüküm konamaz. Tutar hükümet, işçi ve işveren temsilcilerinden oluşan bir komisyonda belirlenir ve Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer. Bu rehberde yasal dayanağı, komisyonun nasıl çalıştığını ve kararın enflasyonla ilişkisini resmî metinlere dayanarak anlatıyoruz.

Yasal dayanak

Temel kural 4857 sayılı İş Kanunu'nun 39. maddesinde: iş sözleşmesiyle çalışan her türlü işçinin ücretlerinin asgari sınırları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca Asgari Ücret Tespit Komisyonu aracılığıyla en geç iki yılda bir belirlenir. Komisyon kararları kesindir ve Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer. Komisyonun toplanma ve çalışma şekli Asgari Ücret Yönetmeliği'nde düzenlenir.

Yönetmeliğe göre ücret günlük olarak belirlenir; aylık tutar bunun 30 günlük karşılığıdır. 2026 için komisyon günlük ücreti 1.101,00 TL olarak belirledi, bu da aylık brüt 33.030,00 TL ediyor. Kanunda "en geç iki yılda bir" yazsa da son yıllarda karar her yıl, yüksek enflasyon dönemlerinde yılda iki kez alındı.

Yönetmelik asgari ücreti, işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını günün fiyatları üzerinden asgari düzeyde karşılamaya yetecek ücret olarak tanımlar. Tanımdaki "günün fiyatları" ifadesi, kararın fiyat düzeyiyle neden doğrudan ilgili olduğunu açıklar.

Komisyon kimlerden oluşur

Yönetmeliğin 8. maddesine göre komisyon 15 üyeden oluşur:

• Kamu tarafı, beş üye: Bakanlığın Çalışma Genel Müdürü ve İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürü (ya da yardımcıları), istatistik kurumunun fiyat ve işgücü istatistiklerinden sorumlu dairesinden bir temsilci, hazine ve kalkınma planlaması birimlerinden birer temsilci. Yönetmelik metni bu birimleri eski kurum adlarıyla sayar.
• İşçi tarafı, beş üye: bünyesinde en çok işçiyi bulunduran en üst işçi kuruluşunun değişik işkolları için seçtiği temsilciler.
• İşveren tarafı, beş üye: bünyesinde en çok işvereni bulunduran işveren kuruluşunun değişik işkolları için seçtiği temsilciler.

Komisyon, Bakanlığın belirlediği üyelerden birinin başkanlığında ve Bakanlığın çağrısıyla toplanır. İşçi ve işveren temsilcilerinin en az ilköğretim mezunu ve 21 yaşını doldurmuş olması gerekir.

Komisyon çalışırken kamu kurumları ve üniversitelerle işbirliği yapabilir, işçi ve işveren kuruluşlarının görüşlerini alabilir, gerektiğinde uzmanlara başvurabilir. Görüşmeler gizlidir; alınan kararı kamuoyuna başkan duyurur. Sekreterya ve raportörlük işlerini Bakanlığın Çalışma Genel Müdürlüğü yürütür. Bu yüzden karardan önce kamuoyuna yansıyan rakamlar tarafların önerileridir, komisyonun kararı değildir.

Karar nasıl alınır

Komisyon en az on üyenin katılımıyla toplanır ve oy çokluğuyla karar verir. Oylar eşit çıkarsa başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır. Karara katılmayan üye gerekçesini yazabilir. Karar kesindir ve toplanan bilgi ve belgelere dayanan bir gerekçeyle birlikte yazılması zorunludur. Belirlenen ücret Resmî Gazete'de yayımlanır; kararda başka bir tarih yazmıyorsa yayım tarihinde yürürlüğe girer.

2026 kararı bu işleyişin güncel bir örneği. Resmî Gazete'de 26 Aralık 2025'te yayımlanan karara göre komisyon 12 Aralık 2025'te başladığı çalışmalarını 23 Aralık'a kadar sürdürdü ve üç toplantı yaptı. Karar metnine göre işçi temsilcileri toplantıya katılmadı; karar katılanların oybirliğiyle alındı ve 1 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi. Yani işçi tarafının katılmaması kararın alınmasını engellemedi, çünkü toplantı yeter sayısı sağlanmıştı.

Karar yürürlüğe girdikten sonra işveren işçiye bundan düşük ücret ödeyemez. Yönetmeliğe göre işverenin sağladığı sosyal yardımlar gerekçe gösterilerek asgari ücretten indirim de yapılamaz; iş sözleşmesine ya da toplu sözleşmeye bunun aksine hüküm konamaz.

Takvim ve Resmî Gazete

Yıllık karar çoğunlukla Aralık ayında, izleyen yılın başında yürürlüğe girmek üzere alınır. Tablodaki son dönemlerin Resmî Gazete tarihleri bu takvimi gösteriyor; ara zam kararları ise yıl ortasında yayımlandı.

Ara zam örnekleri: 2022 ve 2023

Yüksek enflasyonlu yıllarda komisyon yıl ortasında ikinci kez toplandı. 2022'de Ocak'ta 5.004,00 TL olan brüt asgari ücret, 01.07.2022 / 31883 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararla Temmuz'da 6.471,00 TL oldu. 2023'te 10.008,00 TL olan tutar, 24.06.2023 / 32231 sayılı karar ile Temmuz'da 13.414,50 TL yapıldı. Bütün dönemleri ve Resmî Gazete bağlantılarını asgari ücret tablosunda bulabilirsin.

Enflasyon kararda nerede duruyor

Yönetmeliğin 7. maddesi komisyonun neye bakacağını sayar: ülkenin sosyal ve ekonomik durumu, ücretliler geçinme endeksleri, fiilen ödenen ücretlerin genel durumu ve geçim şartları. Enflasyon bu ölçütlerin içindedir ama tek başına bir formül değildir. 2026 kararının gerekçesinde de komisyonun işçilerin geçim şartları ve enflasyon hedefi gibi faktörleri değerlendirdiği yazılı.

Karar Aralık'ta alındığı için komisyonun önünde o yılın yaklaşık on bir aylık enflasyonu vardır; zammın yürürlükte olduğu yılın enflasyonu ise henüz bilinmez. Bu yüzden asgari ücret tablosunda aynı yılın ve önceki yılın TÜFE'si yan yana duruyor. Örneğin 2023'ün iki kararı birlikte yıl içinde %107,3 artış getirdi; aynı yılın enflasyonu %64,77 oldu, fark 42,5 puan üstünde. Yılın ayrıntısı 2023 enflasyonu sayfasında.

Asgari ücretin brütten nete nasıl indiğini, 2022'den beri uygulanan vergi istisnasıyla birlikte brüt-net rehberinde anlattık. Kendi maaşının asgari ücrete oranının yıllar içinde nasıl değiştiğini ise hesaplayıcı gösterir.