Metodoloji: veri, zincirleme ve hesap yöntemi

Son güncelleme 19 Eylül 2026 · 4 dk okuma

Bu sayfa hesaplayıcının ve veri sayfalarının arkasındaki yöntemi anlatır: hangi resmî seriyi kullandığımızı, iki endeks tabanını nasıl birleştirdiğimizi, sonuç ekranındaki her rakamın formülünü ve hesabın ölçmediği şeyleri. Sayfadaki rakamlar elle yazılmadı; son veri ayı Ağustos 2026 olan veri dosyasından derleme sırasında hesaplandı.

Veri kaynakları

Tüketici Fiyat Endeksi, genel, 2025=100. TÜİK'in serisi, TCMB'nin EVDS sistemindeki TP.TUKFIY2025.GENEL kodundan alınır. Ocak 2025 ve sonrası için kullanılır.
Tüketici Fiyat Endeksi, genel, 2003=100. TÜİK'in önceki tabandaki serisi. Ocak 2003 ile Aralık 2024 arası için kullanılır.
Asgari ücret. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın "Yıllar İtibarıyla Günlük ve Aylık Asgari Ücretler" tablosu; her dönem Resmî Gazete tarih ve sayısıyla kaydedilir. Net tutar, Bakanlığın yayımladığı yıllarda onun rakamıdır. Tablonun tamamı asgari ücret sayfasında.

Site çalışırken hiçbir dış servise istek atmaz; veri, derlemeye giren JSON dosyalarındadır. Resmî olmayan endeksler ve tahminler kullanılmaz.

İki serinin zincirlenmesi

TÜİK, Ocak 2026 verisiyle birlikte endeksin tabanını 2025=100'e taşıdı. İki tabandaki rakamlar farklı ölçekte olduğu için yan yana konamaz: Ocak 2025 değeri 2003=100 serisinde 2.819,65, 2025=100 serisinde 88,578291. İkisinin oranı zincir oranıdır: 31,8322917. Ocak 2025 öncesindeki her ayın eski değeri bu orana bölünerek yeni ölçeğe çevrilir, Ocak 2025 ve sonrasında yeni seri olduğu gibi kullanılır.

Örnek: Ocak 2021 eski seride 513,30. Zincir oranına bölününce 16,125135 çıkar; TÜİK'in aynı ay için yeni tabanda yayımladığı değer 16,125135. Oranlar bölmeyle hesaplandığı için ölçek değişikliği sonucu etkilemez: Ocak 2021'den Ağustos 2026'ya fiyat artışı %735,65. Bağlantı noktasını Ocak 2025 seçmek bizim yöntem kararımızdır, TÜİK'in geçiş tarihi değildir; ayrıntısı baz yılı rehberinde.

Ay tabanlı model ve formüller

Hesap ay çözünürlüğündedir. E(t), t ayının zincirlenmiş endeksi; t₀ girdiğin ilk maaşın ayı. Girdiğin her tutar, kendi ayından bir sonraki satıra kadar her ay alınmış sayılır.

Enflasyon (a₁'den a₂'ye) = E(a₂) ÷ E(a₁) − 1
Olması gereken maaş (t ayında) = ilk maaş × E(t) ÷ E(t₀)
Kümülatif kayıp = t₀'dan son veri ayına kadar her ay için (olması gereken − alınan) toplamı
Zam arası erime = her zam aralığında, o aralığın maaşı × E(t) ÷ E(zam ayı) ile maaşın farkının toplamı
Asgari ücret oranı (t ayında) = alınan maaş ÷ o ayın asgari ücreti

İki kayıp tanımı

Örnek profil Ocak 2021'de 10.000 TL ile başlayıp her Ocak zam alan bir brüt maaş. Kümülatif kayıp ilk maaşı sabit ölçü alır: maaş ilk günkü alım gücünü koruyarak yürüseydi alınacak tutarla gerçekte alınan arasındaki farkların toplamı. Örnek profilde 68 ayda 935.051 TL; 67 ay maaş olması gerekenin gerisinde kaldı. Zam arası erime her zammı yeni başlangıç sayar ve yalnız bir zamdan sonraki zamma kadar eriyen kısmı toplar: 269.247 TL. İlki "ilk maaşım korunsaydı" sorusuna, ikincisi "her zamdan sonra ne kadar eridi" sorusuna cevap verir. Örneğin Ocak 2021'den bir sonraki zamma kadar fiyatlar %48,7 arttı, o zam ise %30,0 oldu.

Başa baş zam

Başa baş zam, maaşı bir referans ayın alım gücüne döndürmek için gereken artıştır: hedef = referans aydaki maaş × E(son veri ayı) ÷ E(referans ay); gereken zam = hedef ÷ güncel maaş − 1. İki referans gösterilir. Son zam ayına göre örnek profilde %16,4 (52.396 TL), ilk maaşa göre %85,7 (83.565 TL). Son zam referansı pazarlıkta konuşulan rakamdır: son zamdan bu yana eriyen kısmın telafisi. İlk maaş referansı, girdiğin bütün dönem boyunca biriken erimeyi kapatacak zamdır; zamlar enflasyonun gerisinde kaldıkça iki referans arasındaki fark büyür. Son veri ayından sonraki bir ay için satır girdiysen güncel maaş o satırın tutarıdır.

Asgari ücret oranı ve 2005 para reformu

Maaş, girildiği türdeki asgari ücretle karşılaştırılır. Brüt maaş brüt asgari ücrete bölünür. Net maaş için oran Ocak 2022'den itibaren hesaplanır, çünkü asgari ücret o tarihten beri gelir ve damga vergisinden istisnadır ve net tutar yalnız SGK işçi payı (%14) ile işsizlik sigortası payı (%1) düşülerek bulunur: net = brüt × 0,85, kuruşa aşağı yuvarlanır. Örneğin 13.414,50 TL brütün neti 11.402,32 TL. Bakanlığın yayımladığı bir net varsa o kullanılır. Ocak 2022 öncesinde vergi kuralları farklı olduğu için net oran gösterilmez.

1 Ocak 2005'te liradan altı sıfır atıldı. Bakanlık tablosunda Aralık 2004 brüt asgari ücreti 444.150.000 lira; hesapta 444,15 TL olarak kullanılır. 2005 öncesi maaşlar da altı sıfırı atılmış hâliyle girilir.

Kenar durumları

Girişte karşılaşılabilecek durumlar

Girişte karşılaşılabilecek durumlar
Durum	Davranış ve mesaj
Aynı aya iki tutar	Sonuncusu kullanılır: "Aynı aya iki tutar girildi, sonuncusu kullanıldı."
Ocak 2003 öncesi	Satır hatası: "TÜFE verisi Ocak 2003'ten başlıyor."
Son veri ayından sonra, bugünden önce	Kabul edilir, kümülatif kayba girmez, başa başta güncel maaş sayılır: "Eylül 2026 için TÜFE verisi henüz yayımlanmadı."
Gelecekteki ay	Satır hatası: "Gelecekteki bir ay girilemez."
Sıfır, negatif ya da boş tutar	Satır hatası: "Tutar sıfırdan büyük olmalı."
Tek satır	Hesap çalışır; tek açık aralık, tek başa baş referansı
60'tan fazla satır	"En fazla 60 satır girilebilir."

Aynı aya iki tutar

Davranış ve mesaj: Sonuncusu kullanılır: "Aynı aya iki tutar girildi, sonuncusu kullanıldı."

Ocak 2003 öncesi

Davranış ve mesaj: Satır hatası: "TÜFE verisi Ocak 2003'ten başlıyor."

Son veri ayından sonra, bugünden önce

Davranış ve mesaj: Kabul edilir, kümülatif kayba girmez, başa başta güncel maaş sayılır: "Eylül 2026 için TÜFE verisi henüz yayımlanmadı."

Gelecekteki ay

Davranış ve mesaj: Satır hatası: "Gelecekteki bir ay girilemez."

Sıfır, negatif ya da boş tutar

Davranış ve mesaj: Satır hatası: "Tutar sıfırdan büyük olmalı."

Tek satır

Davranış ve mesaj: Hesap çalışır; tek açık aralık, tek başa baş referansı

60'tan fazla satır

Davranış ve mesaj: "En fazla 60 satır girilebilir."

Güncelleme

TÜİK bir ayın tüketici fiyatlarını izleyen ayın 3'ünde açıklar; site aynı hafta içinde güncellenir ve son veri ayı her sayfanın kaynak notunda yazar. Güncelleme betiği yeni veriyi dosyaya yazmadan önce denetler: aylar kesintisiz olmalı, değerler pozitif olmalı ve daha önce kaydedilmiş aylar %0,01'den fazla değişmemeli. Biri tutmazsa dosyaya dokunulmaz ve site bir önceki veriyle çalışmaya devam eder. Asgari ücret, Resmî Gazete'deki karardan sonra elle eklenir; karar yayımlanmadan tahmini tutar yazılmaz. Yılların listesi yıllara göre enflasyon sayfasında.

Sınırlar

Genel endeks kullanılır; kira, gıda gibi kalem ayrımı ve bölge ayrımı yoktur.
TÜFE ortalama bir hanenin sepetidir, senin kişisel harcamanı ölçmez.
Son veri ayından sonrası için tahmin yapılmaz.
Yan haklar, ikramiye ve vergi dilimi değişiklikleri hesaba girmez; girdiğin tutar esas alınır.

Sık sorulan sorular

Neden yalnız TÜİK verisi kullanılıyor?

Türkiye'de tüketici fiyatlarının resmî istatistiği TÜİK'in endeksidir; emekli aylığı artışını düzenleyen 5510 sayılı Kanun da açıkça bu endekse atıf yapar. Farklı yöntemle üretilmiş endeksleri aynı hesapta kullanmak sonucun neyi ölçtüğünü belirsizleştirir. Kişisel harcaman genel sepetten farklıysa sonucu kendi enflasyonun olarak değil, ortalama bir hanenin alım gücü göstergesi olarak okumalısın.

Zincir oranı neden tam 31,83 değil de bu kadar uzun?

Oran iki serinin aynı aydaki değerlerinin bölümüdür ve yuvarlanmadan kullanılır: 31,8322917. Yuvarlamak her eski ayın değerini aynı küçük oranda kaydırır; oranlar etkilenmez ama tek tek endeks değerleri TÜİK'in yayımladığı yeni tabandaki rakamlardan biraz uzaklaşır. Rehberlerde kısaca 31,83 yazdığımız yerler var; hesapta her zaman tam oran kullanılır.

TÜİK yeni tabanı Ocak 2026'da başlattıysa neden Ocak 2025'te birleştiriyorsunuz?

TÜİK yeni tabanlı seriyi Ocak 2026 verisiyle yayımlamaya başladı ama 2025 ve önceki yılları da yeni tabanda sundu. Biz 2025 yılının tamamı için yeni seriyi, öncesi için eski seriyi kullanıyoruz; iki seriyi 2025=100'ün baz yılının ilk ayında bağlamak, 2025 aylarının TÜİK'in şimdi yayımladığı rakamlarla birebir aynı olmasını sağlıyor.

Brüt mü net mi girmeliyim?

Hesap her ikisiyle de çalışır, yeter ki bütün satırlar aynı türde olsun. Kayıp oranları türden bağımsızdır, çünkü aynı endeks oranı uygulanır. Fark asgari ücret karşılaştırmasındadır: net seçersen oran yalnız Ocak 2022 ve sonrası için hesaplanır, çünkü asgari ücretin neti o tarihten önce vergiye bağlıydı ve tutarlı bir seri yoktur.

Maaşım bir ay içinde değiştiyse hangi ayı girmeliyim?

Yeni tutarı ilk kez tam aldığın ayı gir. Hesap ay çözünürlüğündedir: bir satır kendi ayından sonraki satıra kadar her ay alınmış sayılır, ay içindeki gün farkı hesaba girmez. Zam geriye dönük ödendiyse zammın geçerli olduğu ayı girmek, fiyatlarla aynı ayı karşılaştırmanı sağlar ve kayıp daha doğru çıkar.

Yeni ayın verisi ne zaman gelir?

TÜİK bir ayın enflasyonunu izleyen ayın 3'ünde açıklar. Site veriyi aynı hafta içinde günceller; güncellenene kadar hesap bir önceki son veri ayına kadar yapılır ve sonrası için tahmin yürütülmez. Şu an son veri ayı Ağustos 2026; Eylül 2026 için girdiğin bir satır kabul edilir ama kayba katılmaz.